نظرية حضرت امام ( رحمه الله ) : نظر امام راحل نيز همين است كه در ضمن مسأله پنجم به آن اشاره كرد و در ذيل مسأله ششم تصريح فرمود . ولى همين شيخ اعظم در ادامه مىفرمايد : باب دواهاى حرام كه در غير حال مرض حرام ميباشند باب جدايى است و نبايد كسى اينها را ماده نقض قرار دهد . « 1 » و در جاى ديگر ميفرمايد قياس بولهاى پاك ولى حرام به باب داروها درست نيست . « 2 » بنابراين خريد و فروش داروهاى مشتمل بر حرام اشكالى ندارد . 3 . داروهايى كه از عين نجس ساخته شده است . اين نوع از داروها دو گونه‌اند : الف ) تمام معجون از عين نجس درست شده است . مثلًا از شراب يا مردار يا گوشت خوك يا چربى درست شده است . فروش اين نوع ، از نظر مشهور و امام راحل جايز نيست . دليل : زيرا معاوضه با عين نجس است كه حكم آن در مسأله اوّل بيان شد . در ضمن ، نه عين نجس در چيزى مستهلك شده است تا پاك گردد - مثل استهلاك شير نجس در آب - نه استحاله شده است تا پاك باشد - مثل استحاله مردار به خاك - و نه انقلابى رخ داده است تا پاك شود - مثلًا انقلاب خمر به سركه - بنابراين ، چنين معامله‌اى بيع عين نجس است و جايز نيست . ب ) داروهايى كه مشتمل بر نجس است ، مثلًا تركيب‌يافته از شراب يا گوشت مردار است . به فتواى امام راحل خريد و فروش اين قسم جايز نيست . دليل : اين دارو به خاطر اشتمال بر عين نجس ، نه قابل تطهير است و نه با وصف نجاست - و در اين حالت - قابل انتفاع است تا مجوز بيع باشد . حضرت امام ( رحمه الله ) در پايان مسأله صريحاً ميفرمايد : ملاك قابل انتفاع بودن در حال اختيار است ، و گرنه هر چيزى در حال اضطرار قابل انتفاع است و چنين امرى مجوز بيع و معاوضه نيست .

--> ( 1 ) . المكاسب ، ج 1 ، ص 19 . ( 2 ) . همان ، ص 18 .